Tabletki antykoncepcyjne, czyli doustna dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna

Przewodnik po antykoncepcji

Jaka metoda antykoncepcji mi pasuje? Gdzie mog─Ö otrzyma─ç antykoncepcj─Ö? Kt├│ra metoda jest najlepsza dla mnie? Co to jest antykoncepcja postkoitalna?

Jakiekolwiek pytania odno┼Ťnie wyboru i stosowania antykoncepcji przychodz─ů Ci do g┼éowy ten przewodnik mo┼╝e Ci pom├│c.

Celem jest udzielenie praktycznych informacji ka┼╝demu, kto chce wiedzie─ç wi─Öcej o antykoncepcji lub ma pytania odno┼Ťnie sposobu u┼╝ycia czy te┼╝ rozwa┼╝a rozpocz─Öcie jej stosowania.

W niniejszym artykule przyjrzymy si─Ö bli┼╝ej jednej z najpopularniejszych metod antykoncepcyjnych, jak─ů jest doustna dwusk┼éadnikowa antykoncepcja hormonalna, potocznie nazywana tabletkami antykoncepcyjnymi.

Doustna dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna

Doustna dwusk┼éadnikowa antykoncepcja hormonalna, cz─Östo nazywana po prostu tabletkami jest jedn─ů z najpopularniejszych metod antykoncepcyjnych. Swe dzia┼éanie zawdzi─Öcza hormonom podobnym do tych produkowanych w organizmie naturalnie. Te hormony to estrogen i progesteron. W zwi─ůzku z czym w swym sk┼éadzie zawiera sk┼éadow─ů estrogenow─ů, kt├│r─ů mo┼╝e stanowi─ç etynyloestradiol, walerian estradiolu lub estradiol, oraz progestageny, czyli naturalne lub syntetyczne substancje swym dzia┼éaniem podobne do progesteronu.

Do ci─ů┼╝y dochodzi w├│wczas kiedy kom├│rka jajowa spotka si─Ö z plemnikiem, doustna antykoncepcja zapobiega temu poprzez uniemo┼╝liwienie tego spotkania a tak┼╝e przez zahamowanie owulacji.

Doustna tabletka antykoncepcyjna - w skr├│cie

  • Przyjmowana prawid┼éowo daje 99% skuteczno┼Ťci w zapobieganiu ci─ů┼╝y, co oznacza, ┼╝e mniej ni┼╝ jedna kobieta na 100 przez rok stosowania zajdzie w ci─ů┼╝─Ö.
  • Standardowy schemat przyjmowania to 1 tabletka dziennie przez 21 dni z nast─Öpow─ů 7-dniow─ů przerw─ů, w czasie kt├│rej pojawia si─Ö krwawienie miesi─ůczkowe. Po tych 7 dniach nale┼╝y rozpocz─ů─ç kolejne opakowanie.
  • Istniej─ů schematy z kr├│tsz─ů lub bez przerwy celem unikni─Öcia niekt├│rych dzia┼éa┼ä niepo┼╝─ůdanych
  • Tabletk─Ö nale┼╝y przyjmowa─ç o tej samej godzinie. Ryzyko zaj┼Ťcia w ci─ů┼╝─Ö pojawia si─Ö je┼Ťli tego nie przestrzegasz, pominiesz tabletk─Ö, b─Ödziesz mia┼éa wymioty czy biegunk─Ö.
  • Niekt├│re leki mog─ů zmniejsza─ç efektywno┼Ť─ç dzia┼éania tabletek antykoncepcyjnych. Om├│w ze swoim lekarzem czy nie bierzesz jednych z nich.
  • Je┼Ťli masz ci─Ö┼╝kie i bolesne miesi─ůczki, PMS lub endometrioz─Ö tabletki mog─ů pom├│c.
  • Drobne dzia┼éania niepo┼╝─ůdane jak zmiany nastroju, b├│le g┼éowy, nudno┼Ťci czy obrz─Ök piersi zwykle ust─Öpuj─ů samoistnie w przeci─ůgu kilku miesi─Öcy.
  • Nie ma ┼╝adnych dowod├│w aby antykoncepcja doustna wp┼éywa┼éa na przyrost masy cia┼éa.
  • Istnieje bardzo niewielkie ryzyko powa┼╝nych dzia┼éa┼ä niepo┼╝─ůdanych jak zakrzepica krwi czy rak piersi.
  • Dwusk┼éadnikowa tabletka antykoncepcyjna nie jest w skazana u kobiet po 35 roku ┼╝ycia, kt├│re pal─ů papierosy.
  • Tabletka antykoncepcyjna nie chroni przed transmisj─ů chor├│b przenoszonych drog─ů p┼éciow─ů, pami─Ötaj o u┼╝ywaniu prezerwatyw.
  • Istniej─ů przypuszczenia o wp┼éywie tabletek na wyst─Öpowanie depresji lecz brak na to ewidentnych dowod├│w.

Jak dzia┼éaj─ů dwusk┼éadnikowe tabletki antykoncepcyjne?

  • Tabletki hamuj─ů owulacj─Ö czyli uwalnianie kom├│rki jajnikowej z jajnika.
  • Zmieniaj─ů ┼Ťluz szyjkowy zapobiegaj─ůc przej┼Ťciu plemnik├│w do kom├│rki jajowej.
  • Powoduj─ů zmniejszenie grubo┼Ťci b┼éony ┼Ťluzowej macicy uniemo┼╝liwiaj─ůc zagnie┼╝d┼╝eniu si─Ö zap┼éodnionej kom├│rki jajowej.

Jak przyjmowa─ç tabletki monofazowe w schemacie 21+7?

To najcz─Östszy schemat przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych. Ka┼╝da tabletka ma tak─ů sam─ů ilo┼Ť─ç hormon├│w. Jedna tabletka dziennie jest przyjmowana przez 21 dni o sta┼éej porze z nast─Öpow─ů 7-dniow─ů przerw─ů w przyjmowaniu tabletek. Niekt├│re opakowania zawieraj─ů ju┼╝ tabletki placebo, czyli pozbawione substancji czynnej, kt├│re nale┼╝y przyjmowa─ç zamiast przerwy.

Jak przyjmowa─ç tabletki fazowe w schemacie 21+7?

Opakowanie zawiera 2 lub 3 sekcje tabletek, z kt├│rych ka┼╝da zawiera inne ilo┼Ťci hormon├│w. Jedna tabletka dziennie jest przyjmowana przez 21 dni o sta┼éej porze z nast─Öpow─ů 7-dniow─ů przerw─ů w przyjmowaniu tabletek. Zachowanie kolejno┼Ťci przyjmowania tabletek jest bardzo istotne!

Jak rozpocz─ů─ç przyjmowanie tabletek?

Tabletki mo┼╝na w zasadzie rozpocz─ů─ç przyjmowa─ç od ka┼╝dego dnia cyklu, lecz czasem mo┼╝e to wymaga─ç dodatkowego zabezpieczenia w zale┼╝no┼Ťci od dnia rozpocz─Öcia.

Rozpocz─Öcie od 1-szego dnia cyklu

Je┼Ťli rozpoczniesz przyjmowanie tabletek od pierwszego dnia cyklu, czyli pierwszego dnia miesi─ůczki, b─Öd─ů Ci─Ö chroni─ç przed zaj┼Ťciem w ci─ů┼╝─Ö ju┼╝ od pierwszej tabletki. Nie ma potrzeby stosowa─ç w├│wczas dodatkowych metod antykoncepcyjnych.

Rozpocz─Öcie do 5-tego dnia cyklu

Je┼Ťli rozpoczniesz przyjmowanie tabletek do 5 dnia cyklu r├│wnie┼╝ b─Ödziesz chroniona przed zaj┼Ťciem w ci─ů┼╝─Ö ju┼╝ od pierwszej tabletki. Nie ma potrzeby stosowa─ç w├│wczas dodatkowych metod antykoncepcyjnych.

Rozpocz─Öcie po 5-tym dniu cyklu

Je┼Ťli rozpoczniesz przyjmowanie tabletek po 5 dnia cyklu, nie b─Öd─ů dawa┼éy gwarancji zabezpieczenia przed zaj┼Ťciem w ci─ů┼╝─Ö ju┼╝ od pierwszej tabletki. Nale┼╝y stosowa─ç w├│wczas dodatkowe zabezpieczenie przez co najmniej 7 dni.

Je┼Ťli zaczniesz przyjmowa─ç tabletki po 5-tym dniu cyklu upewnij si─Ö, ┼╝e nie zajdziesz w ci─ů┼╝─Ö. Je┼Ťli jednak masz w─ůtpliwo┼Ťci zr├│b test ci─ů┼╝owy 3 tygodnie po niezabezpieczonym stosunku.

Co zrobi─ç, gdy pominiesz tabletk─Ö?

Je┼Ťli pominiesz tabletk─Ö lub tabletki zabezpieczenie przed zaj┼Ťciem w ci─ů┼╝─Ö mo┼╝e by─ç mniej efektywne. Prawdopodobie┼ästwo zaj┼Ťcia w ci─ů┼╝─Ö zale┼╝y od tego kiedy pominiesz tabletk─Ö i ile ich pominiesz.

Co je┼Ťli pominiesz jedn─ů tabletk─Ö?

Je┼Ťli pominiesz jedn─ů tabletk─Ö lub rozpoczniesz przyjmowanie dzie┼ä p├│┼║niej nadal jeste┼Ť zabezpieczona przed zaj┼Ťciem w ci─ů┼╝─Ö. Nale┼╝y w├│wczas:

  • Wzi─ů─ç pomini─Öt─ů tabletk─Ö jak najszybciej, nawet je┼Ťli to oznacza przyj─Öcie dw├│ch tabletek naraz.
  • Przypilnowa─ç, aby reszt─Ö tabletek przyj─ů─ç regularnie
  • Zrobi─ç 7-dniow─ů przerw─Ö wg schematu
  • Nie b─Ödziesz potrzebowa┼éa stosowa─ç dodatkowego zabezpieczenia

Co je┼Ťli pominiesz 2 lub wi─Öcej tabletek?

Je┼Ťli pominiesz 2 tabletki lub rozpoczniesz przyjmowa─ç opakowanie dwa dni p├│┼║niej dzia┼éanie tabletek zostanie zmniejszone.

Je┼Ťli pominiesz 2 tabletki w 1 lub 2 tygodniu lub rozpoczniesz przyjmowa─ç opakowanie dwa dni p├│┼║niej

  • Przyjmij 2 tabletki przez dwa dni
  • Przypilnowa─ç, aby reszt─Ö tabletek przyj─ů─ç regularnie
  • U┼╝ywaj dodatkowego zabezpieczenia przez 7 dni
  • Zrobi─ç 7-dniow─ů przerw─Ö wg schematu

Je┼Ťli pominiesz 2 tabletki w 3 tygodniu lub pominiesz wi─Öcej ni┼╝ 3 tabletki:

  • Rozpocznij nowe opakowanie
  • U┼╝ywaj dodatkowego zabezpieczenia przez 7 dni

Je┼Ťli pomin─Ö┼éa┼Ť 2 lub wi─Öcej tabletek w pierwszym tygodniu i odby┼éa┼Ť niezabezpieczony stosunek w ci─ůgu ostatnich 7 dni mo┼╝esz potrzebowa─ç tabletki ÔÇ×dzie┼ä poÔÇŁ.

Wymioty i biegunka

Je┼Ťli zwymiotowa┼éa┼Ť w przeci─ůgu 3 godzin od przyj─Öcia tabletki mog┼éa nie wch┼éon─ů─ç si─Ö w przewodzie pokarmowym. U┼╝ywaj dodatkowych form antykoncepcji, dop├│ki nie przyjmiesz 7 tabletek pod rz─ůd bez wymiot├│w.

Ostra biegunka (6-8 lu┼║nych stolc├│w w ci─ůgu 24 h) r├│wnie┼╝ mo┼╝e wp┼éyn─ů─ç na prawid┼éowe funkcjonowanie tabletek antykoncepcyjnych.

  • Kontynuuj przyjmowanie tabletek z opakowania
  • U┼╝ywaj dodatkowego zabezpieczenia przez ca┼éy czas trwania dolegliwo┼Ťci oraz 2 dni po wyzdrowieniu.

Kto nie może zażywać dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej?

Je┼Ťli nie palisz i nie masz ┼╝adnych schorze┼ä mo┼╝esz przyjmowa─ç tabletki a┼╝ do menopauzy.

Jednak┼╝e tabletki nie s─ů w┼éa┼Ťciwym rozwi─ůzaniem dla ka┼╝dej z was.

Ta forma antykoncepcji nie jest dla Ciebie, je┼Ťli:

  • Jeste┼Ť w ci─ů┼╝y
  • Palisz i masz 35 lat lub wi─Öcej
  • Rzuci┼éa┼Ť palenie w czasie kr├│tszym ni┼╝ rok i masz 35 lat lub wi─Öcej
  • Jeste┼Ť oty┼éa
  • Bierzesz inne leki

Tabletki s─ů przeciwwskazane u Ciebie r├│wnie┼╝, je┼Ťli masz lub mia┼éa┼Ť:

  • Zakrzepic─Ö ┼╝y┼é, np. Ko┼äczyn dolnych
  • Udar lub inne choroby, kt├│re atakuj─ů naczynia
  • Ktokolwiek w Twojej bliskiej rodzinie mia┼é zakrzepic─Ö poni┼╝ej 45 roku ┼╝ycia
  • Choroby serca z nadci┼Ťnieniem w┼é─ůcznie
  • Migreny z aur─ů
  • Raka piersi
  • Choroby w─ůtroby i p─Öcherzyka ┼╝├│┼éciowego
  • Cukrzyc─Ö z powik┼éaniami lub trwaj─ůc─ů d┼éu┼╝ej ni┼╝ 20 lat

Po porodzie

Je┼Ťli jeste┼Ť po porodzie i nie karmisz piersi─ů mo┼╝esz rozpocz─ů─ç przyjmowanie doustnej tabletki dwusk┼éadnikowej 21 dnia po porodzie, po konsultacji z lekarzem. W├│wczas zapobiega ona przed zaj┼Ťciem w ci─ů┼╝─Ö. Je┼Ťli rozpocznij przyjmowa─ç tabletki p├│┼║niej ni┼╝ 21 dni po porodzie pami─Ötaj o dodatkowym zabezpieczeniu przez co najmniej 7 dni.

Po poronieniu

Je┼Ťli poroni┼éa┼Ť mo┼╝esz rozpocz─ů─ç przyjmowanie tabletek 5 dnia od poronienia, aby ju┼╝ od pierwszej tabletki uzyska─ç zabezpieczenie przed ci─ů┼╝─ů. Je┼Ťli rozpoczniesz przyjmowanie tabletek p├│┼║niej ni┼╝ 5 dnia pami─Ötaj o dodatkowym zabezpieczeniu przez kolejne 7 dni.

Korzy┼Ťci z przyjmowania dwusk┼éadnikowej antykoncepcji doustnej

  • Nie przeszkadza w odbywaniu stosunku
  • Sprawia, ┼╝e miesi─ůczki staj─ů si─Ö regularne, bardziej sk─ůpe i mniej bolesne
  • Zmniejsza ryzyko raka jajnika, trzonu macicy i jelita grubego
  • Zmniejsza objawy PMS
  • Niekt├│re ┼Ťrodki wykorzystywane s─ů do walki z tr─ůdzikiem
  • Chroni przed zapaleniem miednicy mniejszej
  • Mo┼╝e zmniejsza─ç ryzyko wyst─Öpowania w┼é├│kniak├│w, torbieli jajnika i nienowotworowych chor├│b piersi

Wady dwuskładnikowej doustnej tabletki antykoncepcyjnej

  • Mo┼╝e powodowa─ç przej┼Ťciowe skutki uboczne w postaci b├│lu g┼éowy, nudno┼Ťci, zmiany nastroju, obrzmienia piersi – je┼Ťli objawy te nie ust─Öpuj─ů w przeci─ůgu kilku miesi─Öcy nale┼╝y zmieni─ç tabletki
  • Mo┼╝e wp┼éywa─ç na wzrost ci┼Ťnienia t─Ötniczego krwi
  • Nie chroni przed chorobami przenoszonymi drog─ů p┼éciow─ů
  • plamienie, krwawienie mi─Ödzymiesi─ůczkowe jest do┼Ť─ç cz─Öste w trakcie pierwszych kilku miesi─Öcy przyjmowania tabletek
  • Powoduje wzrost ryzyka powa┼╝nych schorze┼ä takich jak zakrzepica krwi czy rak piersi

Powikłania zakrzepowe

Estrogeny zawarte w dwusk┼éadnikowej tabletce antykoncepcyjnej mog─ů przyczynia─ç si─Ö do powstawania zakrzepicy naczy┼ä. Rozwijaj─ůca si─Ö zakrzepica mo┼╝e doprowadzi─ç do:

  • Zakrzepica ko┼äczyn dolnych
  • Zatorowo┼Ť─ç p┼éucna
  • Udar m├│zgu
  • Zawa┼é serca

Ryzyko zakrzepicy jest bardzo niskie, ale Tw├│j lekarz powinien sprawdzi─ç czy nie znajdujesz si─Ö w grupie ryzyka zanim zostan─ů Ci przepisane tabletki antykoncepcyjne.

Rak

Tabletki dwusk┼éadnikowe powoduj─ů wzrost ryzyka raka piersi i szyjki macicy. Zmniejszaj─ů jednak ryzyko powstania raka jajnika, trzonu macicy i jelita grubego. Jednak┼╝e 10 lat po zaprzestaniu przyjmowania tabletek ryzyko powstania raka piersi i szyjki macicy wraca do normy.

Gdzie mo┼╝esz dosta─ç tabletki antykoncepcyjne?

W celu otrzymania recepty na tabletki antykoncepcyjne, zapraszamy do um├│wienia si─Ö na wizyt─Ö stacjonarn─ů lub teleporad─Ö z naszymi ginekologami:

Prosz─Ö wybra─ç specjalizacj─Ö, lekarza i rodzaj wizyty