Gastroenterologia

Prosz─Ö wybra─ç specjalizacj─Ö, lekarza i rodzaj wizyty










Czym zajmuje si─Ö gastrolog?

Gastrolog (gastroenterolog) to lekarz trudni─ůcy si─Ö diagnostyk─ů i leczeniem chor├│b i dolegliwo┼Ťci zwi─ůzanych z poszczeg├│lnymi cz─Ö┼Ťciami uk┼éadu pokarmowego, takimi jak:

  • prze┼éyk
  • jelito grube
  • w─ůtroba
  • drogi ┼╝├│┼éciowe ┼╝o┼é─ůdka
  • dwunastnica
  • jelito cienkie
  • trzustka

Kiedy uda─ç si─Ö do gastrologa?

Konsultacj─Ö gastrologiczn─ů warto zaplanowa─ç w momencie wyst─ůpienia dolegliwo┼Ťci takich jak:

  • b├│le ┼╝o┼é─ůdka i wzd─Öcia
  • pieczenie w prze┼éyku
  • b├│le w─ůtroby
  • md┼éo┼Ťci
  • zaparcia lub biegunki
  • uczucie pe┼éno┼Ťci
  • odbijanie
  • problemy z prze┼éykaniem
  • utrata apetytu

Konsultacja z lekarzem jest wskazana r├│wnie┼╝, je┼Ťli pacjent zauwa┼╝y ┼Ťluz lub krew w stolcu czy nag┼éy, niewyja┼Ťniony spadek wagi.

Leczone choroby

O wyst─Öpowaniu dyspepsji (niestrawno┼Ťci) m├│wimy, gdy pacjent uskar┼╝a si─Ö na przewlek┼ée dolegliwo┼Ťci ze strony uk┼éadu trawienia. U ┼║r├│de┼é niestrawno┼Ťci le┼╝e─ç mog─ů inne choroby. Wyr├│┼╝niamy dyspepsj─Ö organiczn─ů i czynno┼Ťciow─ů. Do jej objaw├│w zaliczamy m.in. nudno┼Ťci, b├│l brzucha czy odbijanie. Nie s─ů to objawy charakterystyczne, st─ůd warunkiem postawienia trafnej diagnozy jest przeprowadzenie szczeg├│┼éowego wywiadu z pacjentem.

Zgaga to potoczna nazwa dolegliwo┼Ťci polegaj─ůcej na wyst─Öpowaniu nieprzyjemnego pieczenia w okolicach prze┼éyku i mostka. Bezpo┼Ťredni─ů przyczyn─ů zgagi stanowi refluks ┼╝o┼é─ůdkowo-prze┼éykowy, tj. cofanie si─Ö sok├│w ┼╝o┼é─ůdkowych do prze┼éyku.

Choroba wrzodowa ┼╝o┼é─ůdka i dwunastnicy, kt├│r─ů czasem okre┼Ťlamy r├│wnie┼╝ jako jako wrzody ┼╝o┼é─ůdka i dwunastnicy, charakteryzuje si─Ö cyklicznym wyst─Öpowaniem trawiennych wrzod├│w w ┼╝o┼é─ůdku lub dwunastnicy.

Mianem wrzodu trawiennego okre┼Ťlamy ograniczony ubytek b┼éony ┼Ťluzowej, kt├│remu towarzyszy naciek zapalny i martwica. Powstaj─ů one najcz─Ö┼Ťciej w opuszce dwunastnicy i ┼╝o┼é─ůdku, rzadziej z kolei w dolnej cz─Ö┼Ťci prze┼éyku i p─Ötli dwunastnicy.

Choroba wrzodowa ┼╝o┼é─ůdka i dwunastnicy jest wynikiem zaburze┼ä r├│wnowagi pomi─Ödzy czynnikami dra┼╝ni─ůcymi (kwas solny, pepsyna) i ochronnymi (prawid┼éowo ukrwiona pokryta ┼Ťluzem b┼éona ┼Ťluzowa).

Choroba refluksowa to zesp├│┼é dolegliwo┼Ťci wywo┼éanych zarzucaniem (refluksem) tre┼Ťci ┼╝o┼é─ůdkowej do prze┼éyku. Wraz z po┼ékni─Ötym wcze┼Ťniej pokarmem, do prze┼éyku wraca tak┼╝e wytwarzany w ┼╝o┼é─ůdku kwas solny i enzymy trawienne, powoduj─ůc pieczenie, okre┼Ťlane r├│wnie┼╝ mianem zgagi.

Zesp├│┼é jelita dra┼╝liwego (ang. irritable bowel syndrome ÔÇô IBS) stanowi maj─ůc─ů charakter czynno┼Ťciowy przewlek┼é─ů chorob─Ö przewodu pokarmowego. Charakteryzuje si─Ö ona niemaj─ůcymi pod┼éo┼╝a organicznego lub biochemicznego w zaburzeniami pracy jelit i ich nadreaktywno┼Ťci.

Wrzodziej─ůce zapalenie jelita grubego (WZJG) to nazwa przewlek┼éego procesu zapalnego, obejmuj─ůcego b┼éon─Ö ┼Ťluzow─ů odbytu lub jelita grubego. Do jego objaw├│w zaliczamy owrzodzenia ze sk┼éonno┼Ťci─ů do krwawie┼ä i zaka┼╝e┼ä.

WZJG skutkuje powstawaniem ma┼éych owrzodze┼ä na wy┼Ťci├│┼éce okr─Ö┼╝nicy. Pierwotnym miejscem powstawania zapalenia jest zwykle odbytnica, natomiast rozprzestrzenia si─Ö ono „w g├│r─Ö” uk┼éadu pokarmowego i w konsekwencji mo┼╝e obj─ů─ç ca┼é─ů okr─Ö┼╝nic─Ö.

Konsekwencj─ů stanu zapalnego jest obumieranie kom├│rek na powierzchni wy┼Ťci├│┼éki jelita grubego, co przyczynia si─Ö do powstawania wrzod├│w, powoduj─ůcych przy wypr├│┼╝nianiu krwawienie oraz wydzielanie z ka┼éem ┼Ťluzu oraz ropy.

Choroba Le┼Ťniowskiego-Crohna stanowi przewlek┼ée zapalenie jelit, do symptom├│w kt├│rego zaliczamy dolegliwo┼Ťci takie jak anemia, biegunka, b├│le brzucha, niedo┼╝ywienie i utrata masy cia┼éa. P├│┼║nym powik┼éaniem wyst─Öpuj─ůcym w jej konsekwencji mo┼╝e by─ç rak jelita grubego. W przypadku Le┼Ťniowskiego-Crohna nie ma niestety mo┼╝liwo┼Ťci zastosowania leczenia przyczynowego. Skuteczna terapia mo┼╝e natomiast doprowadzi─ç do zmniejszenia objaw├│w, czy wr─Öcz ich d┼éugotrwa┼éego ust─ůpienia.

 

Dowiedz si─Ö wi─Öcej o nieswoistych chorobach zapalnych jelit

Helicobacter pylori jest wyposa┼╝on─ů w tzw. witki bakteri─ů Gram-ujemn─ů o helikalnym kszta┼écie, charakteryzuj─ůc─ů si─Ö ponadprzeci─Ötn─ů ruchliwo┼Ťci─ů i zdolno┼Ťci─ů do szybkiego przemieszczania.

Jej ┼éatwe namna┼╝anie w ┼Ťrodowisku panuj─ůcym w ┼╝o┼é─ůdku zwi─ůzane jest z bytowaniem w warunkach o niskim pH oraz ubogich w tlen.

Wytwarza ona specjalne bia┼éka okre┼Ťlane jako adhezyny, co u┼éatwia jej przyleganie do kom├│rek. Cechuje si─Ö ona r├│wnie┼╝ zdolno┼Ťci─ů produkcji ureazy, czyli enzymu odpowiedzialnego w naszym ciele za rozk┼éad mocznika do dwutlenku w─Ögla i amoniaku, kt├│ry z kolei u┼éatwia prze┼╝ycie H. pylori poprzez neutralizowanie kwasu solnego w swym otoczeniu.

Zapalenie b┼éony ┼Ťluzowej ┼╝o┼é─ůdka (┼éac. gastroenteritis) zwane jest tak┼╝e katarem b─ůd┼║ nie┼╝ytem ┼╝o┼é─ůdka. Rozr├│┼╝niamy dwa typy tej dolegliwo┼Ťci – ostr─ů oraz przewlek┼é─ů. Dodatkowo, mo┼╝na m├│wi─ç o nad┼╝erkowym lub beznad┼╝erkowym zapaleniu ┼╝o┼é─ůdka. Ka┼╝dy z ww. typ├│w mo┼╝e skutkowa─ç wyst─ůpieniem krwawienia oraz rozleg┼éego owrzodzenia.

Do mo┼╝liwych przyczyn zapalenia b┼éony ┼Ťluzowej ┼╝o┼é─ůdka zaliczamy czynniki:

  • infekcyjne – zaka┼╝enie bakteri─ů Helicobacter pylori jest odpowiedzialne za ponad 90% zapale┼ä ┼╝o┼é─ůdka w Polsce
  • toksyczne – zaliczaj─ů si─Ö do nich ┼╝├│┼é─ç, alkohol, niekt├│re leki, w szczeg├│lno┼Ťci niesteroidowe leki przeciwzapalne takie jak kwas acetylosalicylowy
  • autoimmunologiczne – m├│wimy o nich, gdy nasze organizmy produkuj─ů przeciwcia┼éa zwalczaj─ůce w┼éasn─ů tkank─Ö

Kamica p─Öcherzyka ┼╝├│┼éciowego (kamica ┼╝├│┼éciowa) objawia si─Ö wyst─Öpowaniem wewn─ůtrz p─Öcherzyka ┼╝├│┼éciowego z┼éog├│w, w kt├│rych sk┼éad wchodz─ů substancje chemiczne znajduj─ůce si─Ö w ┼╝├│┼éci.

Przy braku wyst─Öpowania nieprawid┼éowo┼Ťci, ww. substancje podlegaj─ů procesowi rozpuszczania, a nast─Öpnie wydalane s─ů do przewodu pokarmowego. Ponadnormatywne zag─Öszczenie ┼╝├│┼éci prowadzi z kolei do ich wytr─ůcania w drogach ┼╝├│┼éciowych.

Najcz─Östszymi „sk┼éadnikami budulcowymi” kamieni ┼╝├│┼éciowych s─ů:

  • cholesterol
  • barwniki ┼╝├│┼éciowe
  • jony nieorganiczne (np. wapniowe)
  • bia┼éka

Mo┼╝liwe jest d┼éugoletnie bezobjawowe przechodzenie tej choroby. Oznaki niepowik┼éanej kamicy p─Öcherzykowej u poszczeg├│lnych pacjent├│w mog─ů znacz─ůco r├│┼╝ni─ç si─Ö od siebie. Jednym z najcz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuj─ůcych objaw├│w jest kolka ┼╝├│┼éciowa: nad wyraz silny, pojawiaj─ůcy si─Ö nagle b├│l nadbrzusza, mog─ůcy rozchodzi─ç si─Ö do prawego barku lub przestrzeni mi─Ödzy┼éopatkowej.

Kolka ┼╝├│┼éciowa wyst─Öpuje u 75ÔÇö80% pacjent├│w uskar┼╝aj─ůcych si─Ö na kamic─Ö ┼╝├│┼éciow─ů i zwykle wynika ona z cz─Ö┼Ťciowego lub ca┼ékowitego zatkania kamieniem ┼╝├│┼éciowym przewodu p─Öcherzykowego (tj. drogi, kt├│r─ů ┼╝├│┼é─ç przedostaje si─Ö z p─Öcherzyka do przewodu pokarmowego).

B├│l taki najcz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuje po obfitym, t┼éustym posi┼éku, a odczuwalny jest od kilkunastu minut do nawet kilku godzin. Symptomami towarzysz─ůcymi mog─ů by─ç z kolei: nadmierna potliwo┼Ť─ç, niepok├│j oraz nudno┼Ťci i wymioty.

Mianem zapalenia dr├│g ┼╝├│┼éciowych okre┼Ťlamy stan zapalny przewod├│w znajduj─ůcych si─Ö poza w─ůtrob─ů, odpowiedzialnych za gromadzenie ┼╝├│┼éci w obr─Öbie w─ůtroby oraz transport ┼╝├│┼éci z w─ůtroby do dwunastnicy. Nast─Öpstwem stanu zapalnego jest stopniowa destrukcja i zw─Ö┼╝anie si─Ö dr├│g ┼╝├│┼éciowych, co z kolei prowadzi do powstawania zastoj├│w. W efekcie mo┼╝e to prowadzi─ç do uszkodzenia kom├│rek w─ůtroby.

Pomimo ma┼éych rozmiar├│w, trzustka stanowi niezwykle wa┼╝n─ů cz─Ö┼Ťci─ů uk┼éadu trawiennego. Ten niewielki gruczo┼é, zbudowany w 80% z masy p─Öcherzykowej, pe┼éni funkcj─Ö egzokrynn─ů (zewn─ůtrzwydzielnicz─ů): odpowiedzialny jest za produkcj─Ö oraz wyzwalanie do uk┼éadu soku trzustkowego. W jego sk┼éad wchodz─ů enzymy trawi─ůce makrosk┼éadniki (tj. cukry, bia┼éka i t┼éuszcze), a tak┼╝e inne sk┼éadniki pokarmowe. Enzymy te transportowane s─ů przez przewody trzustkowe do dwunastnicy, gdzie nast─Öpuje ich aktywacja.

Dzia┼éaj─ůca w spos├│b prawid┼éowy trzustka zabezpieczona jest pewnymi mechanizmami obronnymi. Maj─ů one na celu stabilizacj─Ö i powstrzymywanie aktywno┼Ťci enzym├│w trawiennych, tak by nie doprowadzi┼éy one do uszkodzenia tego narz─ůdu.

Zaburzenie pracy tych mechanizm├│w skutkowa─ç mo┼╝e aktywowaniem si─Ö enzym├│w trawiennych w kom├│rkach p─Öcherzykowych trzustki, co w konsekwencji doprowadzi─ç mo┼╝e do strawienia przez organizm tego narz─ůdu oraz okolicznych tkanek. Tego rodzaju uszkodzenie nazywane jest ostrym zapaleniem trzustki (OZT) i prowadzi do wyst─ůpienia silnej reakcji zapalnej, mog─ůcej doprowadzi─ç nawet do uog├│lnionej reakcji zapalnej, a tak┼╝e niewydolno┼Ťci wielonarz─ůdowej.

Jedn─ů z najcz─Östszych (ponad 50% przypadk├│w) przyczyn rozwoju ostrego zapalenia trzustki jest nadu┼╝ywanie alkoholu. Innymi mo┼╝liwymi przyczynami powstania stanu zapalnego mog─ů by─ç:

  • wyst─ůpienie kamicy ┼╝├│┼éciowej,
  • uraz jamy brzusznej,
  • nieleczona hiperlipidemia oraz towarzysz─ůca jej nadwaga lub oty┼éo┼Ť─ç,
  • poszczeg├│lne leki (steroidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki moczop─Ödne),
  • choroby autoimmunologiczne i wirusowe,
  • zaka┼╝enie glist─ů ludzk─ů,
  • wrodzone wady rozwojowe trzustki,
  • dziedziczne mutacje gen├│w sprzyjaj─ůce aktywacji enzym├│w trzustkowych wewn─ůtrz kom├│rek p─Öcherzykowych.

Nasi gastrolodzy

Jeste┼Ť w dobrych r─Ökach!